Medewerkers effectief belonen
om hun volledige potentieel te bereiken

Amerikaans psycholoog B.F. Skinner liet al vroeg in de vorige eeuw zien dat mensen reageren op straffen en belonen. Dat wil zeggen: onze hersenen zijn dusdanig geprogrammeerd dat goed gedrag zich herhaalt en slecht gedrag wordt afgeleerd. Veel organisaties zoeken daarom naar manieren om medewerkers zo te belonen dat hun prestaties verbeteren en hun potentieel zichtbaar wordt.

Effectief belonen

Wanneer iemand een beloning ontvangt, stijgt de hoeveelheid dopamine in het brein. Dat zorgt voor gevoelens van plezier en voldoening. Dit werkt versterkend: gedrag dat iets positiefs oplevert, herhalen we sneller.

Michael Bloomberg, oprichter van financieel media bedrijf Bloomberg en voormalig burgemeester van New York, kijkt verrassend anders naar belonen. In ‘The 100 Greatest Living Business Minds’ vertelt hij dat het waarderen van medewerkers die risico’s nemen de ruggengraat van zijn organisatie vormt. Niet gemiste targets frustreren hem, maar gemiste kansen. Innovatie vraagt volgens hem om mensen die durf tonen en steun krijgen wanneer iets misloopt. Comfort belemmert groei, durf opent de deur naar vernieuwing.

Intrinsieke en extrinsieke beloningen

Onderzoek van de Universiteit van Istanbul ondersteunt de bijzondere kijk op beloning van Bloomberg en bevestigt dat belonen verder gaat dan salaris of een bonus. Er bestaan twee soorten beloningen: intrinsiek en extrinsiek.

Een intrinsieke beloning ontstaat van binnenuit. Je beleeft plezier aan de activiteit zelf en ervaart voldoening omdat het werk aansluit op je drijfveren. Extrinsieke beloningen komen van buitenaf, zoals promoties, loonsverhogingen of een jaarlijkse bonus. Extrinsiek belonen kent duidelijke nadelen. Het verlaagt vaak de werktevredenheid, omdat iemand het werk uitvoert voor de beloning en niet vanwege het werk zelf. Ook kan een extrinsiek systeem manipulatief aanvoelen. Dat raakt de betrokkenheid van medewerkers en verzwakt de motivatie op de lange termijn.

Het onderzoek laat zien dat belonen vooral effectief wordt wanneer de vorm aansluit op de medewerker. De moderne benadering legt daarom de nadruk op intrinsieke factoren. Bloomberg benadrukt eigenschappen zoals creativiteit, initiatief en doorzettingsvermogen. Deze kwaliteiten bepalen je waarde, niet alleen je vakkennis. Ook freelancers ervaren deze dynamiek. Zij groeien niet automatisch in loon. Ze verhogen hun marktwaarde door kwaliteit te leveren. Die prikkel zet aan tot ontwikkeling en vakmanschap.

Wil je ontdekken hoe je belonen inzet als motor voor groei? Kijk dan naar de trainingen High Performance Leadership, Learning & Development binnen Organisaties of Leidinggeven op Basis van Eigenaarschap.