Denken in kansen en mogelijkheden
in uitdagende situaties

Grote, nieuwe uitdagingen, worden meestal niet opgelost met oude mechanismes. Toch schakelen veel mensen automatisch terug naar oude patronen, juist op momenten waarop flexibiliteit het meest nodig is. Wanneer er veel op het spel staat en je moet leren, veranderen of aanpassen, neemt de flexibiliteit en innovatie om dat te doen vaak af. Dat leidt tot ondoordachte besluiten en ineffectieve oplossingen.

Door te trainen in methodes die je helpen bewust kalm te blijven, creëer je de mogelijkheid om nieuwe oplossingen te bedenken met bewuste afwegingen, meer objectiviteit en creativiteit. Hierdoor leer je beter omgaan met onzekerheid en vergroot je je keuzevrijheid in situaties die normaal gesproken spanning oproepen. Leidinggevenden die dit onder de knie hebben, nemen succesvollere besluiten.

Zo creëer je een groter succesvol aanpassingsvermogen

Tijdens periodes van transformatie of druk kun je trainen met de onderstaande methodes. Ze helpen je minder vanuit angst of frustratie te reageren, zodat je afstand creëert en beter ziet wat een situatie werkelijk nodig heeft.

Methode 1: leergierigheid

Ook als leidinggevenden ben je een leerling. Je leert van ervaringen, experimenteert met nieuwe tactieken en benadert uitdagingen met een growth mindset. Het actief opzoeken en toepassen van feedback draagt sterk bij aan je ontwikkeling. Leervermogen is bovendien een belangrijke voorspeller van leiderschapspotentieel.

Je traint dit door elke dag te beginnen met een duidelijke intentie. Bijvoorbeeld: “Vandaag geef ik mezelf de ruimte om niet meteen antwoord te geven wanneer iets onverwacht gebeurt. Ik benader de situatie met nieuwsgierigheid en onderzoek eerst.” Met zo’n doel zet je jezelf in een open houding en vermijd je automatische reacties die niet altijd behulpzaam zijn.

Methode 2: emotionele zelfregulatie

Emotionele zelfregulatie gaat over het herkennen, begrijpen en sturen van je emoties. Het omzetten van emoties in productieve gedachten en acties. Onderzoek laat zien dat leiders met een hoog niveau van emotionele zelfregulatie beter presteren, net zoals hun teams. Bewustzijn van je persoonlijke triggers en hoe je hierop reageert is een waardevolle informatiebron voor het ontwikkelen van je emotionele reacties.

Een praktische oefening is het bijhouden van een kort dagboek. Schrijf gedurende een paar dagen op wanneer je een emotionele trigger voelt. Noteer wat je denkt, wat je lichamelijk ervaart en hoe je reageert. Na meerdere voorbeelden zie je patronen. Welke situaties keren terug? Wat roept spanning op?

Hoe meer je dit doet, hoe makkelijker het wordt. In the heat of the moment wordt je alerter, je herkent je triggers sneller, waardoor je minder snel reageert vanuit impuls. Je voelt je comfortabeler bij ongemak, omdat je weet waar het vandaan komt en welke keuze je wilt maken.

Methode 3: zelfreflectie

Zelfreflectie richt zich op de combinatie van interne processen (emoties, aannames, gedachten) en externe omstandigheden (wat vraagt de situatie?). Vooral onder druk komen reflexen naar boven die niet altijd effectief zijn. Hierbij integreren we twee factoren:

• Je eigen emoties, aannames en automatische reacties. Vooral degene die naar boven komen onder druk.
• De situatie zelf en de vraag die deze stelt.

Door beide te combineren zie je duidelijker welke intenties je hebt, wat je drijft en wat een situatie feitelijk nodig heeft. Je observeert jezelf terwijl je handelt, waardoor je invloed krijgt op de keuze van je reactie. Je vervalt minder snel in oude patronen.

Zelfreflectie sluit nauw aan op emotionele regulatie. Hoe beter je je eigen triggers kent, hoe makkelijker het is om te pauzeren en jezelf af te vragen waar de situatie om vraagt en wat het meest helpt in dat moment. Alleen al het stellen van die vragen creëert afstand van de situatie en geeft je meer grip.

De urgentie van transformatie

Verandering blijft uitdagend, vooral bij grote transformaties. Mensen hebben vaak een gevoel van urgentie nodig om te veranderen, maar juist in zware situaties is flexibel denken lastiger. De drie methodes leer je niet in één keer. Het is blijven oefenen en vraagt om herhaling en de bereidheid om te reflecteren. Perfectie is geen doel. Groei wel.

Wanneer leidinggevenden flexibeler, creatiever en opener worden, profiteert de hele organisatie daarvan. Je vergroot het vermogen om betere besluiten te nemen, zelfs in periodes van druk of onzekerheid.