Een zacht duwtje
in de juiste richting

Je hebt niet altijd de tijd of ruimte om weloverwogen keuzes te maken. De directe omgeving speelt daardoor een grote rol. Niet alleen andere mensen, maar ook beelden, geuren en kleuren beïnvloeden je gedrag zonder dat je het doorhebt. Nudging betekent zachtjes duwen richting gewenst gedrag. Denk aan de geur van vers gebakken brood in de supermarkt, snoep op ooghoogte van kinderen of het bakken van een appeltaart bij de verkoop van een huis. Het maakt een keuze nét iets aantrekkelijker, zonder dat iemand bewust voelt dat het gedrag gestuurd wordt.

Hoe denkt ons brein?

Gelukkig verlopen veel keuzes automatisch. Je hoeft niet vijf minuten te beslissen met welke hand je je koffiekop oppakt. Dan drink je ‘m vaker koud dan warm. Voor grote keuzes neem je wél meer tijd. Die komen niet in een fractie van een seconde tot stand. Ons brein schakelt tussen twee systemen:

Het intuïtieve of automatische systeem

Dit systeem reageert snel. Het laat zich beïnvloeden door de manier waarop keuzes worden aangeboden. Hier heeft een zacht duwtje ruimte om effect te hebben. Het gaat om impulsgedrag of automatische handelingen zonder bewuste afweging.

Het reflectieve of controlerende systeem

Dit systeem gaat trager. Het onderzoekt, weegt opties af en reflecteert. Je gebruikt het bij ingewikkelde vraagstukken of keuzes die meer impact hebben.

Nudging op de werkvloer

Nudging speelt in op het verschil tussen intentie en gedrag. Je wilt bepaald gedrag laten zien, maar er is een belemmering die dat blokkeert. De werkvloer is een plek waar dat vaak gebeurt. Er zijn veel prikkels, deadlines en cognitieve belasting. Daardoor schakelen medewerkers sneller terug naar automatische reacties. Het intuïtieve systeem neemt de leiding.

Tips om hierop in te spelen:

• Geef een standaardoptie. Mensen blijven vaak bij de standaardinstelling omdat het minder moeite kost. Daarmee kun je gedrag subtiel sturen.
• Versimpel je boodschap. In tekst en in beeld. Door het werkgeheugen minder te belasten blijft de kern sneller hangen.
• Maak het aantrekkelijk. Speelse of creatieve keuzes stimuleren gedrag. Denk aan een pianotrap die mensen eerder de trap laat nemen. Ook autoriteit werkt: mensen laten zich graag beïnvloeden door iemand die kennis uitstraalt.

Timing is key

Gedragsverandering en het aanleren van een nieuwe gewoonte kost tijd. Het is vaak effectiever om een duwtje te geven op een moment dat iemand toch al in een overgang zit, zoals de start van een nieuw project. Dan staat iemand meer open voor aanpassing. Ook het opdelen van grote doelen in kleinere stappen werkt. Elke stap levert een ervaring van vooruitgang op, wat motiveert!

Wil je meer weten over nudging en het effect op ons brein? Bekijk dan deze animatie van de faculteit Social and Behavioural Sciences van de Utrecht University.