Keuzes maken en
je proactief optreden

Klaar voor de start? AF! Het is het startsein van je proactieve gedachte die direct vooruit wil. Je reactieve gedachte blijft liever hangen. Die rommelt wat aan de startblokken, wacht op instructies, dwaalt af en ziet alvast regen aankomen. Een komisch beeld, maar wat gebeurt er als je echt zo naar je gedachten gaat kijken? Je bent niet je gedachten, maar je kunt ze wel sturen. Hoe vergroot je proactief gedrag en neem je verantwoordelijkheid voor je keuzes?

Proactief gedrag vs reactief gedrag

Een slachtofferrol is geen populaire rol, maar hij ligt vaker op de loer dan je denkt. Hij is niet altijd groots aanwezig, maar verstopt zich in kleine momenten. Het is maandag en precies op die dag staat een belangrijke presentatie gepland, jammer. Of je hebt een date en jouw aandacht gaat naar een puistje dat op het verkeerde moment verschijnt. Slachtoffergedrag herken je aan het verleggen van schuld. Externaliseren. Alsof situaties je overkomen in plaats van dat je zelf onderdeel bent van de oorzaak.

Het helpt om te herkennen waar een negatieve gedachte begint. Doe je dat niet, dan ontstaat een spiraal. Je stemming daalt, je verliest focus en je blijft in je hoofd zitten. Daardoor overtuig je jezelf dat je geen invloed hebt op de situatie. Dit leidt tot vermijden, klagen of niets doen. De negatieve energie groeit en je cirkel van invloed wordt kleiner.

Krachtig proactief gedrag

Denken in mogelijkheden klinkt als een cliché, maar een cliché is met een reden ontstaan. In dit geval werkt het echt. Denken in mogelijkheden heeft direct invloed op je mindset én op de sfeer om je heen. De eerste stap is toelaten wat er gebeurt. Je erkent je gedachte, je emoties en de situatie zelf. Dit houdt je in het hier en nu, de plek waar je invloed uitoefent.

Vervolgens kijk je naar je krachtbronnen. Wie kun je om hulp vragen? Welke kwaliteiten zet je in? Of vraagt de situatie juist om acceptatie? Door deze vragen te beantwoorden creëer je ruimte om je gedrag aan te passen en verantwoordelijkheid te nemen. Dat is proactief handelen.

Cirkel van invloed en uitdagingen

Proactieve mensen richten zich op de lange termijn. Ze weten waar ze naartoe willen en stellen gerichte prioriteiten. Hoe gaan zij met uitdagingen om?

• Door directe invloed uit te oefenen. Je werkt aan je eigen gedrag en pakt aan wat binnen je mogelijkheden ligt.
• Door indirect invloed uit te oefenen. Je beïnvloedt situaties via relaties met anderen. Dit werkt alleen als die relatie gezond is en je integer handelt.
• Door te accepteren. Sommige situaties vallen buiten je invloed. Dan is acceptatie vaak de meest effectieve keuze.

Als je weet tot welke categorie de uitdaging behoort, dan is het mogelijk om een stap te zetten in de richting van een oplossing. Je hebt invloed op hoe je reageert op een situatie, dus daarmee heb je dus ook invloed op diezelfde situatie. Ga jij voor de reactieve of proactieve aanpak?