Altijd maar positief
kan best deprimerend zijn

Met een positieve mindset bereik je meer dan met een negatieve. Door herhaling, zowel in gedrag als in gedachten, bouw je nieuwe verbindingen in je brein. Hierdoor ontstaat een positieve gewoonte. Toch is er een punt waarop positiviteit omslaat in iets dat juist averechts werkt. Dat is het moment waarop positiviteit geforceerd raakt.

Wat is toxic positivity?

Toxic positivity is een manier van reageren waarbij je jezelf of een ander dwingt om negatieve emoties direct om te buigen naar een positieve insteek. Dat gebeurt vaak vanuit goede bedoelingen. Denk aan reacties zoals: “laat het los”, “gewoon even schouders eronder” of “bekijk het van de positieve kant”. Deze opmerkingen erkennen niet wat er daadwerkelijk speelt. Ze sluiten de deur naar een gesprek. Erkenning is juist nodig voordat je toekomt aan compassie of een oplossing. Weet je niet goed wat je moet zeggen? Dan is eerlijkheid een beter uitgangspunt. Vragen wat de ander nodig heeft, is vaak een passende eerste stap.

Duidelijke taal

Met de beste intenties, zeggen mensen soms tóch iets wat je als toxic positivity ervaart. Daarom helpt het om helder te zijn over je eigen behoeftes. Je kunt zeggen dat je een slechte dag hebt en liever wilt dat iemand luistert. Bijvoorbeeld: “Ik heb een vervelende dag en heb het liefste dat je luistert, zonder me te proberen op te beuren. Sta je daarvoor open?” Hoeft natuurlijk niet zo letterlijk, maar het bewust uitspreken creëert helderheid.

Waar ligt de grens?

Met positieve gedachtes bereik je meer. Wanneer wordt het ontkenning van realiteit? Dat snijpunt ligt bij iedereen anders, aangezien er geen eenduidige realiteit bestaat. Ontkenning van fysieke of mentale pijn komt wel dicht in de buurt van die grens. Door te doen alsof iets er niet is, neem je geen eigenaarschap. Je lost dan niets op. Wanneer een ander jouw gevoel ontkent, merk je dat meteen in je onderbuik. Het voelt alsof je emotie geen plek mag innemen. De zogenaamd opbeurende woorden maken het dan juist zwaarder.

Luisteren en vragenstellen

Grote kans dat je zelf ook weleens positieve opmerkingen maakt die niet helpend zijn. Het ongemak van een ander vinden we soms moeilijk. Wanneer iemand pijn laat zien, confronteert dat je soms met je eigen kwetsbaarheid. Een snelle oplossing bieden lijkt dan de makkelijkste weg, want dan is dat vervelende gevoel sneller weg. Ontkenning is een bekend overlevingsmechanisme.

Wat is constructiever om te doen?

• Hou de emoties van de ander bij de ander. Je mag iets voelen, maar je hoeft het niet over te nemen.
• Luister actief naar wat de ander zegt zonder het direct op jezelf te betrekken.
• Stel open vragen die aansluiten op wat je hoort.
• Wees duidelijk over je eigen grenzen. Wanneer je niet weet wat je moet zeggen, vraag dan waar de ander behoefte aan heeft. Zeg ook wat jij kunt bieden. Misschien heb je weinig ruimte, maar kun je wel iets anders doen, zoals samen een wandeling maken of praktische afleiding bieden.

Misschien is het interessant om te onderzoeken wanneer jij geneigd bent om te snel positief te reageren. Welke gedachten of gevoelens komen op? Wat triggert je? Door bewust te luisteren naar jezelf, ontdek je waarom je reageert zoals je reageert. Op deze manier ontwikkel je de mogelijkheid om op een constructievere manier te antwoorden!