Van waakvlammetje
tot bosbrand

Stress! Een woord waar veel mensen van schrikken. Toch hebben we het nodig om alert te functioneren. Oorspronkelijk komt de term uit de techniek en verwijst het naar de hoeveelheid druk die een constructie kan verdragen zonder schade. Bij mensen werkt dat vergelijkbaar. Wanneer de druk langdurig te hoog is, raakt je systeem overbelast. Je krijgt een burn-out. Hoe zorg je ervoor dat stress vóór je werkt in plaats van tégen je?

Vormen van burn-out onderscheiden

Lange tijd werd gedacht dat een burn-out vooral ontstaat door te veel werk. Inmiddels onderscheiden we drie veelvoorkomende varianten die ieder een andere oorsprong hebben.

Overload burn-out: meer creëert meer

Bij deze vorm schakel je continu naar een probleemoplossende modus. Daardoor neem je juist meer werk op je, met als gevolg de toename van stress. Je richt je vooral op verwachtingen die je jezelf oplegt. Je persoonlijke leven en je herstel krijgen te weinig aandacht. Wanneer je hierin vastloopt, let dan op hoe je tegen jezelf praat. Herken je belemmerende gedachten? Merk je dat je vooral benoemt wat er misgaat, zonder actie te ondernemen? Dat is een belangrijk signaal van een overload burn-out.

Bored-out: minder leidt tot minder

De bored-out, ook wel de ‘underchallenged burn-out’, ontstaat door een gebrek aan uitdaging. Je voelt weinig betrokkenheid en verveling leidt tot minder motivatie. Dat leidt tot frustratie, vermijdend gedrag en het zoeken van afleiding.

Door juist wél een uitdaging op te pakken, komt je systeem weer in beweging. Kies iets waar je energie van krijgt en begin klein. Denk aan twintig minuten per dag een taal leren of het oppakken van een taak die betekenisvol voelt.

Neclect burn-out: in rondjes weglopen

Deze variant kenmerkt zich door passief gedrag wanneer iets anders loopt dan verwacht. Het voelt alsof je weinig invloed hebt en je geeft snel op. Om dit patroon te doorbreken, ga je terug naar de verantwoordelijke rol. Maak een to-don’t list. Wat kun je uitbesteden of schrappen? Maak duidelijk wat je wilt veranderen en waar je wél invloed op hebt. Actie zorgt voor beweging.

Op de werkvloer

Waar in bovenstaande tekst ‘je’ staat, kun je ook een collega of teamlid invullen. Patronen herkennen bij anderen kan helpen om vroegtijdig in te grijpen. Voorkomen is tenslotte beter dan genezen. Er heerst nog steeds een taboe op praten over burn-outs.

Door vragen te stellen, open je het gesprek. Wat geeft iemand energie? Waar liggen iemands drijfveren? Richt je op wat iemand wél motiveert. Maak ruimte voor persoonlijk leiderschap en iemand zal zelf stappen zetten richting gezond gedrag. Je vult het niet voor iemand in, maar stimuleert de ontwikkeling van constructieve keuzes.