Waarom we meer
weten dan we denken

Het stemmetje in je hoofd. Dat ene onderbuikgevoel. Het ondefinieerbare ‘het voelt gewoon goed’. Intuïtie werd lang gezien als iets zweverigs, maar inmiddels erkennen steeds meer wetenschappers het als een serieuze bron van informatie. Een onmisbare aanvulling op je rationele denken.

Wat is intuïtie precies?

Stel, je ontmoet een nieuwe collega. Nog voordat hij iets zegt, heb je al een eerste indruk gekregen. Dat is geen magie. Binnen honderd milliseconden vormt je brein een eerste beeld van iemand. Na vijf minuten observeren kun je met een nauwkeurigheid van zo’n 70% voorspellen of iemand eerder extravert, introspectief, intelligent of analytisch is.

Je onderbewustzijn heeft weinig te maken met het voorspellen van de toekomst. Meer met de manier waarop jouw brein informatie opslaat. Alles wat je ooit hebt gezien, gehoord, gevoeld of ervaren, ligt opgeslagen in je onderbewuste. Intuïtie is de manier waarop die stille databank een signaal afgeeft aan je bewuste denken.

Vertrouw op je onderbuikgevoel

In situaties waarin reflexen het winnen van denken, maken mensen opvallend vaak een goede beslissing. Onderzoek onder mensen in levensbedreigende, ‘do or die’ situaties laat zien dat ze bijna altijd op intuïtie reageren. Volgens neuroloog Antonio Damasio komt dat doordat ervaringen een emotionele lading krijgen. Gaat iets mis, dan slaat je onderbewustzijn dat op als negatief. Heeft iets gewerkt, dan krijgt die gebeurtenis een positieve lading. Deze ‘lichaamswijsheid’ herkent patronen sneller dan je denkt.

Een bekend experiment van sociaal psycholoog John Bargh, van Yale University, laat hetzelfde zien. Proefpersonen kregen razendsnel beelden te zien, bijvoorbeeld een lachende baby of een grommende hond. Ze zagen het niet bewust, toch konden ze nauwkeurig aangeven of het beeld positief of negatief was. Je intuïtie reageert dus vóórdat je bewust waarneemt.

Intuïtieve vs rationele keuzes

Intuïtie helpt vaak, maar niet altijd. Binnen een fractie van een seconde vormt je brein een oordeel. Dat werkt snel, maar ook selectief. Zodra je een eerste indruk hebt, ben je geneigd informatie te zoeken die deze bevestigt. Je ziet wat je verwacht te zien. Hierdoor neemt je objectiviteit af terwijl je overtuiging juist groeit. Daarom heb je zowel intuïtie als ratio nodig. Je onderbuik waarschuwt, je verstand nuanceert. Wanneer je die twee combineert, maak je keuzes die kloppen voor zowel je gevoel als voor je hoofd.

Wil je leren hoe je eenvoudiger keuzes maakt en ratio en intuïtie combineert? Neem dan een kijkje bij de training De Kunst van het Kiezen.