Je brein blokkeert
bij te veel keuze

De hele dag door moeten er keuzes gemaakt worden. Het aantal keuzes groeit, maar ook de variatie. Meer keuze zou je meer vrijheid moeten geven, toch? Het werkt nét even anders. Overvloed werkt soms verlammend. Je stelt keuzes uit of raakt verlamt en vermijdt ze volledig. Dit creëert keuzestress: je raakt overspoeld door informatie of je vreest een verkeerde keuze te maken. In extreme gevallen kan die spanning bijdragen aan uitputting of zelfs een burn-out. Niet verlamd raken door die keuzestress vraagt om een heldere aanpak waarmee kiezen lichter wordt.

Satisficer of Maximizer?

Keuzes worden op verschillende manieren gemaakt. Psycholoog Barry Schwartz noemt in zijn boek The Paradox of Choice zowel Satisficers als Maximizers.

• Satisficers hanteren een duidelijke standaard. Zodra een optie voldoet, kiezen ze.
• Maximizers vergelijken alles. Ze zoeken naar de perfecte keuze, waardoor het proces tijd vreet en twijfel groeit.

Welke rol je inneemt hangt af van de waarde van de beslissing. Bij boodschappen werkt de Satisficer-rol prima. Bij een grote aankoop, zoals een auto, gebruikt iemand al snel het gedrag van een Maximizer. Hoe meer er op het spel staat, hoe meer de neiging ontstaat om alles uit te zoeken.

Bewust kiezen welke rol past bij de situatie bespaart tijd en energie. Niet iedere keuze verdient namelijk een uitgebreide analyse.

Keuze en prioriteiten

Je brein kan maar een beperkt aantal beslissingen verwerken. Daarom werkt het beter om keuzes te ordenen. Vraag jezelf af waarom een keuze nodig is en welke impact die heeft. Pas daarna bepaal je waar de prioriteit ligt.

Bij een carrièreswitch werkt dat net zo. Waarom wil je veranderen van baan? Wat geeft energie? Wat houd je tegen? Door die vragen te beantwoorden creëer je voor jezelf helderheid. Het keuzevraagstuk wordt concreet en het risico op een verkeerde beslissing neemt af.

Hoe te kiezen

Kiezen werkt het beste wanneer je beslissingen baseert op je eigen doelen, niet op verwachtingen van anderen. Emoties spelen daarbij een rol, maar baseer een keuze niet alleen op emotie. Intuïtie en ratio vullen elkaar aan. Door beide te gebruiken maak je een evenwichtige beslissing die zowel logisch als persoonlijk klopt. Dit maakt de kans op het nemen van een ‘verkeerde keuze’ aanzienlijk kleiner.

Foute keuzes maken mag

Fouten horen bij groei. Een keuze is zelden definitief. Veel besluiten kun je bijstellen of verfijnen. Zelfs een misser levert waarde op: je weet voortaan wat niet werkt. Dat maakt toekomstige keuzes duidelijker.

Keuze gemaakt

Na het kiezen ontstaat soms twijfel. Laat het los. Je hebt het besluit genomen en daarmee beweging gecreëerd. Dat is winst op zich. Elke keuze maakt de volgende eenvoudiger.

Wil je bewuster en effectiever leren kiezen? Kijk dan bij onze training De Kunst van het Kiezen.