Vertonen we imitatiegedrag vanwege
onze sociale overlevingsdrang?

Een tatoeage op je bovenarm, met een ‘duckface’ poseren op de foto, deelname aan de ice bucket challenge; dacht je hip te zijn? Je volgt vaker dan je denkt het gedrag van anderen. Mensen kopiëren houdingen, meningen en trends, vaak zonder dat ze het doorhebben. Kuddegedrag dus. Waarom gebeurt dat zo makkelijk? Simpel! We zijn ‘maar’ mensen en reageren voortdurend op onze sociale omgeving.

Eén voor allen, allen voor één!

We leven in een tijd waarin individualiteit belangrijk lijkt. We doen allemaal hard ons best om ons te onderscheiden van de rest. Je wilt uniek zijn, eruit springen en eigen keuzes maken. Toch blijkt iets anders. In feite zijn we sociale wezens die maar al te graag ergens bij willen horen. Wanneer we ergens onderdeel van zijn, voelen we ons prettiger. Mensen voelen zich nou eenmaal veilig in een groep en zijn op zoek naar comfort en geborgenheid. Om te voorkomen dat je uit de sociale groep wordt ‘gegooid’, houd je afwijkende ideeën soms voor jezelf. Je volgt de groep, terwijl je voorkeur eigenlijk ergens anders ligt.

Bewust en onbewust imitatiegedrag

Onderzoek laat zien dat mensen vooral in stressvolle of onzekere situaties terugvallen op groepsgedrag. Soms is dat een bewuste keuze. Vaak werkt je brein op de automatische piloot. De spiegelneuronen in je prefrontale en pariëtale cortex spelen daarin een rol. Ze activeren automatisch wanneer je iemand observeert. Daardoor neem je sneller dezelfde houding of intonatie over. Dit vormt een belangrijk onderdeel van kuddegedrag.

Een klassiek experiment van sociaal psycholoog Stanley Milgram laat dit mooi zien. Eén persoon keek omhoog op een druk plein in New York. Niemand reageerde. Hij voegde vier anderen toe. De groep keek omhoog. Voorbijgangers stopten en volgden hun blik. Je brein kiest vaak voor de veilige route: aansluiten bij wat anderen doen.

Stap uit je comfort zone

Kuddegedrag krijgt vaak een negatieve lading, omdat je keuzes soms meer passen bij de groep dan bij jouw waarden. Daardoor verlies je een stukje van je identiteit. Toch helpt kuddegedrag soms ook, bijvoorbeeld wanneer groepen samen optrekken tijdens demonstraties. Het draait dan om gezamenlijke actie.

Wil je voorkomen dat je automatisch meegaat in gedrag dat niet bij je past? Onderzoek dan regelmatig wat jij belangrijk vindt. Spreek je uit. Laat zien waar je voor staat. Door initiatief te nemen creëer je ruimte voor een eigen koers. Daarmee zet je de toon voor anderen in plaats van andersom.

Wil je leren hoe je bewuster beïnvloedt en krachtiger overtuigt? Bekijk de training Effectief Beïnvloeden in 4 maanden.

Bron: Nederlandse Vereniging voor Radiologie – Thema Neuro fMRI